سه شنبه 23 مهر 1387 ساعت 2:48

< زبان مردم ديلمستان      زبان مردم دیلمستان ، ديلمي  است ، كه آرامش و شيريني خاص خود را داراست . زبان ديلمي از شمال تا سراوان رشت ، از جنوب تا الموت قزوين ، از شرق تا ديلمان ، اشكور و كوههاي غرب مازندران و از غرب تا كوههاي تالش گسترده است.    زبان ديلمي  از جمله زبان هايي است كه داراي كثرت لهجه بوده  بطوري كه بسياري از روستاها داراي لهجه مختص خود مي باشند. زبان دوم مردم ، كرمانجي است كه تقريبا در همه ي مناطق ديلمستان  پراكنده اند. در بعضي مناطق بيشتر مردم كرمانج اند . غالب مردم دو زبان را مي دانند. *** چند مثال از اين پراكندگي*** - روستاي گوفل (خورگام) - روستاي جليسه (ديلمان) - روستاي گنجه (بخش مركزي رودبار) - چلكاسر (رحمت آباد) -  روستاهايي در الموت - ... زبان مردم منجيل تركي آذري است. در لوشان علاوه بر تركي و كردي ، لري نيز صحبت مي شود.  بسياري از روستاهاي غرب سپيدرود تالش نشين هستند مانند : اسكلك *** به نقشه ي زير نگاه كنيد . جاي زبان ديلمي در آن خالي است . اين پراكندگي  بدون كار كارشناسي اعمال شده  است. يا نام آن را عوض كرده اند و يا به نام زبان ديگري مصادره اش كرده اند. از كي تا حالا مردم شهر رودبار و حاشيه سفيدرود صد در صد كرد بوده اند؟ از كي تا حالا مردم غرب مازندران گيلك نبوده اند؟!!!!! آيا المو تي ها و  ابيانه ايها همزبانند؟ از طرفي زبان اشكور و الموت را شبيه هم مي ناميم در حالي كه در اين نقشه متفاوت نشان داده شده است. در اين نقشه آذري زبانان گيلان نيستند! جالب اينجاست تاكستان كه مركز زبان تاتي است  در محدوده ي زبان آذري است.  لازم به يادآوري است كه تاتي تاكستاني و تاتي مورد ادعا در شمال ايران هيچ شباهتي به هم ندارند مگر در واژه هاي فارسي مشترك.       نزديكترين همسايه زبان  ديلمي ، گيلكي است و بيشترين شباهت را به هم دارند و از يك ريشه اند .اينكه يكي از اين زبانها را ريشه ي ديگري بناميم كاري سخت و نياز به تحقيق بيشتري است.   دو نفر از اين دو زبان در حين مكالمه هر كدام به زبان خودشان حرف مي زنند در حالي كه مطلب به دو طرف انتقال مي يابد. دو نفر از الموت و لاهيجان راحت مي توانند با هم و هر كسي به زبان خودش مكالمه كند در حالي كه اين امكان براي هر دو نيست تا بتوانند با يك تاكستاني يا ابيانه اي صحبت كنند.   براي ديدن اين تقسيم بندي در گستره ي ايران اينجا را كليك كنيد. مردم ديلمستان در مناطق مختلف ، زبان خود را اينگونه مي نامند: - ديلمي: به اصالت اين زبان بر مي گردد و نامي كاملا بومي است ولي متاسفانه كمتر استفاده مي شود و بيشتر در محافل علمي و تحقيقي كاربرد دارد. - تاتي: در بسياري ازبخش هاي سرزمين ديلم مردم زبان خود را تاتي مي نامند كه به نظر مي رسد واژه اي وارداتي باشد. مانند الموت ، عمارلو و ... - گالشي: مناطقي از سرزمين ديلم زبان خود را گالشي مي نامند. مانند  اشكور - اينكه زبان مردم ديلمستان را چه بايد بناميم يك سوال است و اينكه آيا ديلميان يك زبانه اند سوالي ديگر. - اينكه بپنداريم زبان ديلمي داراي لهجه هاي مختلف است ، درست است؟ - آيا مي توانيم نام هاي مختلف بر اين زبان نهاد؟ - چرا واژه " ديلمي" كاربردش كمرنگ شده است؟ - سايت ديلمستان آماده دريافت و نشر نظرات شما در اين خصوص مي باشد. براي پاسخ به اين سوالات ما را ياري كنيد. چرا بسياري از مردم ديلمستان زبان خود را تاتي مي نامند؟     بخش اعظمي از ديلميان زبان خود را تاتي مي نامند اينكه چرا واژه تاتي در اين مناطق حكم مي راند سايت ديلمستان در مورد آن بررسي خواهد كرد .     از جمله مناطقي كه مردمانش زبان خود را تاتي مي نامند مي توان از عمارلو ، الموت ، خورگام و ... نام برد.       در بسياري از روستاها و شهرها هم اگر از مردم سوال شود كه به چه زباني صحبت مي كنيد ، به نام محل سكونت خود آن زبان را مي خوانند. مانند رودباري ، ديلماني ، اشكوري ، الموتي ، براسري و ...  و جالب اينجاست در روستاهاي مناطقي از ديلم نام تالشي را بر آن نهاده اند.     عادت ديگري كه در بين برخي از مردم رواج دارد زبان خودشان را   "ييلاقي " مي نامند و نام خاصي را بدان اختصاص نمي دهند. از زبان ها و گويش هاي رايج ديگر در ديلمستان كردي كرمانجي ، تركي آذري ، لري و ...  است كه با مهاجرت اقوام مختلف ، به منطقه وارد شده است. اغلب متكلمان به اين زبان ها ديلمي نيز مي دانند.  زبان ديلمي از معدود زبانهاي باستاني ايراني است كه از گزند زبانهاي مهاجم ، از جمله عربي مصون مانده است. بكر ماندن واژه هاي ايراني در زبان ديلمي ، غنيمتي است تا دست اندركاران امر از آنها براي ترميم زبان فارسي استفاده كنند.      آنچه نمايان است متاسفانه بيشتر مردم كوهستان شمال ايران (نه فقط محدوده مورد بحث) نام زباني كه به آن صحبت مي كنند را نمي دانند.  تصور اينكه مردم ديلم به چند زبان صحبت مي كنند ، صحيح است؟      مثلا اينگونه بگوييم كه غرب سرزمين ديلم ، ديلمي صحبت مي كنند و شرق آن تاتي؟      مردم خورگام و ديلمان از نظر جغرافيايي در يك راستا قرار دارند و با جلگه سياهكل همسايه اند آيا اين دو بخش دو زبان دارند؟ منطقي است؟     مي توانيم زبان مردم اشكور و ديلمان را ديلمي ناميد و خورگام را تاتي ؟ چگونه مي شود دو بخش كوچك و همسايه كه سال ها مراودات تجاري داشته اند و در كنار يكديگر رندگي مي كنند را دو زبان تخصيص داد؟ ممكن است تفاوت لهجه وجود داشته باشد  ولي اين دو يك زبانند.  بهترين مثال در مورد اين موضوع بخش تازه پيوسته به سياهكل يعني پيركوه است. پيركوهي ها چگونه صحبت مي كنند؟ اين فرضيه كه مردمان بخش هايي از سرزمين ديلم بخاطر مراودات چندين ساله با مناطق ديگر زبانشان به ظاهر متفاوت از ديگر نقاط كوهستان ديلم شده است ، درست تر بنظر مي رسد. در کتبي که از اواخر قرن سوم تا قرن دهم هجري تأليف يافته اينگونه نظر داده شده است:  ديلمي: اصطخري درباره اين ناحيه مي نويسد: «زبانشان يکتاست و غير از فارسي و عربي است» و مقدسي ميگويد: «زبان ناحيه ديلم متفاوت و دشوار است».    گيلي يا گيلکي: ظاهراً گويشي جداگانه از ديلمي بوده است. اصطخري مينويسد: «در قسمتي از گيلان (جيل) تا آنجا که من دريافته ام طايفه اي از ايشان هستند که زبانشان با زبان جيل و ديلم متفاوت است.» و مقدسي ميگويد: گيلکان حرف خاء (يا حاء) به کار مي برند.